Reklama
Wizyt
Dzisiaj: 213Wszystkich: 292254

Podstawy pracy z arkuszem kalkulacyjnym

Informatyka '19 » zakres podstawowy » Arkusz kalkulacyjny » Podstawy pracy z arkuszem kalkulacyjnym

 

ARKUSZ KALKULACYJNY

Arkusz kalkulacyjny to wygodne narzędzie analityczne, które umożliwia zbieranie i analizowanie danych, mniej i bardziej skomplikowane obliczenia oraz graficzną prezentację danych. Świetnie sprawdza się też w różnych symulacjach, gdyż po jednorazowym wprowadzeniu danych kolejne modyfikacje nie wymagają wpisywania ich od początku, tylko uwzględnienia zmian. Każdy dokument arkusza kalkulacyjnego (skoroszyt, zeszyt) składa się z zestawu dwuwymiarowych tabel oznaczanych w poziomie wielkimi literami, a w pionie liczbami. Pozwala to na wygodną obróbkę danych oraz ich prezentację zarówno w formie tabelarycznej, jak i graficznej (wykresy).

 

ZASTOSOWANIE ARKUSZA KALKULACYJNEGO


Najczęściej arkusz kalkulacyjny postrzegany jest jako zaawansowany kalkulator pozwalający na sporządzanie diagramów i wykresów, narzędzie umożliwiające opracowywanie analiz, kalkulacji i raportów albo rozwiązywanie abstrakcyjnych problemów algorytmicznych. Jednak aplikację tę warto wykorzystywać na co dzień np. do planowania budżetu domowego.

Do najpopularniejszych arkuszy kalkulacyjnych należą:

  • Microsoft Excel
  • Apache OpenOffice Calc
  • LibreOffice Calc
  • Apple Numbers
  • Arkusze Google


Chociaż różnią się między sobą, poznanie zasady działania jednego programu powoduje, że bez problemu można obsługiwać inny - zwłaszcza że twórcy starają się, by podstawowe funkcje miały te same nazwy.

FORMATY LICZB


Do komórek arkusza wpisuje się:

  • liczby
  • teksty
  • formuły


Liczby można wyświetlać w różnym formacie, np.:

  • w formie dat,
  • procentów
  • walut
  • numerów specjalnych typu PESEL

 

 


Data może być wyświetlana w różny sposób (np. 24 kwi 86, 1986-04-24, 24 kwiecień 1986) i wykorzystywana w obliczeniach, ponieważ arkusz kalkulacyjny przechowuje ją w postaci liczby dni między datą wpisaną a ustaloną jako zerowa. Domyślnym dniem zerowym (liczbą 1) dla programu Excel jest 1 stycznia 1900 r., co oznacza, że data 1 stycznia 2018 r. jest liczbą 43 101. W przypadku programu Calc domyślnym dniem zerowym jest 30 grudnia 1899 r., a w systemach z rodziny macOS - 1 stycznia 1904 r. Daty przed dniem zerowym często nie są poprawnie interpretowane, co potrafi skomplikować analizę czasową o charakterze historycznym, ponieważ program może odczytywać część dat jako zwykły tekst.

 

WPROWADZANIE FORMUŁ


Formuły to wzory, które w arkuszu poprzedza się zawsze znakiem równości, w zależności od stopnia skomplikowania mogą składać się z operatorów, nazw funkcji wbudowanych oraz argumentów (liczb, komórek, zakresów komórek, innych funkcji).


Funkcje są pogrupowane w różne kategorie:

  • funkcje matematyczne i trygonometryczne np. SUMA, PI
  • funkcje statystyczne np. MAX, MIN, ŚREDNIA
  • funkcje związane z datami i godzinami np. DZIŚ (wskazującą bieżącą datę) i TERAZ (wskazującą bieżącą datę i godzinę).

W razie trudności z odnalezieniem potrzebnej funkcji można ją wywołać za pomocą przycisku fx, przy pasku formuły i przejrzeć listę wszystkich funkcji.

 

ADRESOWANIE KOMÓREK


W trakcie wprowadzania formuły należy wziąć pod uwagę, czy wartości mają się zmieniać podczas kopiowania formuły do innych komórek, czy nie, i zastosować odpowiednio adres:

  • względny komórki ma postać: litera (ciąg liter) i liczba np. B11. Stosuje się go w celu automatycznej zamiany adresów podczas przeciągania formuł.
  • bezwzględny komórki zawiera znak dolara zarówno przed literą, jaki liczbą, np. $B$11. Używa się go wtedy, gdy podczas kopiowania formuł nie powinna się zmienić wartość danej komórki.
  • mieszany komórki stanowi połączenie adresów bezwzględnego i względnego, np. $B11 albo B$11. Jest on jest przydatny, gdy określone wartości mają się odnosić do konkretnej kolumny lub konkretnego wiersza.


Aby skopiować formułę, należy zaznaczyć komórkę, w którą została wpisana, a następnie - w zależności od potrzeb - przeciągnąć ją odpowiednio w dół, w bok lub po skosie za pomocą uchwytu wypełnienia.

 

DIAGRAMY I WYKRESY

 

Przedstawienie danych w formie graficznej nierzadko ułatwia zrozumienie zawartych w nich informacji oraz relacji zachodzących między poszczególnymi pozycjami. Arkusz kalkulacyjny oferuje wiele typów i podtypów diagramów oraz wykresów, każdy przeznaczony do innych celów. W zależności od potrzeb można użyć odpowiedniego typu wykresu.



  • Do porównania wartości liczbowych wykorzystuje się diagramy kolumnowe lub słupkowe w wersji dwu- lub trójwymiarowej oraz ich odmiany. Przy czym w diagramach kolumnowych łatwiej dodać czytelne etykiety. W zależności od potrzeb można tworzyć diagramy grupowane (odnoszące się do kilku serii danych) i skumulowane (np. kolumnowy i słupkowy, całościowo reprezentujące sumę wszystkich serii danych).
  • Na potrzeby analizy procentowego udziału danej kategorii w całej próbie stosuje się diagramy kołowy lub pierścieniowy oraz ich odmiany.
  • Dane zmieniające się w sposób ciągły w danym czasie, w tym tendencje wzrostowe lub spadkowe, najwygodniej obserwuje się na wykresie liniowym. Na jednym rysunku można zaprezentować dane z jednej lub kilku serii.

 

ĆWICZENIE. Obliczanie dni


Przygotuj tabelę, za pomocą której można obliczyć wiek zawodników w dniach (wzór poniżej). Uzupełnij kolumnę z nagłówkiem Ile dni - wpisz właściwą formułę.

  • Zapisz odpowiednią formułę w komórce C2 - skorzystaj z funkcji DZIŚ, która wskazuje bieżącą datę.

=DZIŚ()-B2

  • Jeśli zamiast wyniku w postaci liczby wyświetla się komunikat #ARG!, sformatuj kolumnę C - np. wybierz w menu podręcznym Formatuj komórki opcję Liczbowe.
  • Aby otrzymać rozwiązanie, skopiuj formułę z komórki C2 do pozostałych komórek.

 

 

ĆWICZENIE. Prezentowanie wyników głosowania

 
Przedstaw w formie graficznej preferencje uczniów dotyczące zwiedzania województwa świętokrzyskiego.

  1. Przygotuj tabelę (wzór poniżej) i uzupełnij kolumnę z nagłówkiem Procent głosów.
  2. Sporządź wykres kołowy - zadbaj o jego czytelność.



  • Wyznacz w komórce B7 ogólną liczbę oddanych głosów.

=SUMA(B2:B6)

  • Zapisz odpowiednią formułę w komórce C2.

=B2/$B$7 * 100%

  • Aby otrzymać rozwiązanie punktu 1, skopiuj formułę z komórki C2 do pozostałych komórek.
  • Aby otrzymać rozwiązanie punktu 2, zaznacz zakres danych C2:C6, wybierz dwuwymiarowy wykres kołowy i odpowiednio go opisz.




 

ĆWICZENIE. Prezentowanie trasy przejazdu


Przedstaw w formie graficznej profil topograficzny trasy rowerowej z Michniowa do Wąchocka.

  1. Przygotuj tabelę na podstawie danych z serwisu www.geocontext.org (wzór poniżej) i wyznacz najwyższy oraz najniższy punkt na trasie, różnicę wysokości między punktem końcowym i punktem startowym, a także średnią wysokość.
  2. Sporządź diagram - dobierz odpowiedni typ wykresu i zadbaj o jego czytelność.



  • Aby otrzymać rozwiązanie punktu 1, wyznacz szukane wartości za pomocą odpowiednich formuł.

  • Aby otrzymać rozwiązanie punktu 2, określ, jakiego typu wykres najczytelniej prezentuje wartości zmieniające się w sposób ciągły, zaznacz odpowiedni zakres danych, wstaw wykres i go opisz. Porównaj otrzymany wykres z profilem topograficznym trasy stworzonym przez program Geocontext-Profiler.






Reklama